Skip to content

IEM - Instituto de Estudos Miñoranos

Increase font size Decrease font size Default font size

Destacados

SUSPENSIÓN DO FALADOIRO DE ADRIANA NOGUEIRA POR MOTIVOS DE SAÚDE.
POR MOTIVOS DE SAÚDE DE ADRIANA NOGUEIRA, QUEDA CANCELADO O FALADOIRO ESTE MÉRCORES 22 DE NOVEMBRO.

O IEM AGRADECE O SEU INTERESE E PREGA DISCULPEN AS MOLESTIAS OCASIONADAS.

Está en:  Inicio Biblioteca Biblos
Skip to content
Biblos
CONTOS TRADICIONAIS SAHARAUÍS NO VAL DE MIÑOR PDF Imprimir Correo-e
Biblioteca do IEM - Biblos
Escrito por IEM -Sec   
Xoves, 19 Xaneiro 2017 23:40

 

CONTOS TRADICIONAIS SAHARAUÍS NO VAL DE MIÑOR

 

Nos tres concellos do Val de Miñor hai varios anos que vimos recibindo a visita de nenas e nenos saharauís para convivir nos meses de verán con familias miñoranas.

Estes visitantes infantís, despois de repetidas estadías entre nós, gardarán ao longo da súa vida algo da nosa cultura. Compartirán con nós a memoria dos días que convivimos e levarán para terras africanas moitas das nosas palabras, das nosas cancións e das nosas maneiras.

O Instituto de Estudos Miñoráns quixo aproveitar a súa presenza nas familias que os acollen para achegarnos á cultura saharauí, manifesta nos seus contos tradicionais, aprendidos da boca dos seus avós ou no colo das súas nais. Esa sabedoría da tradición oral achega a todos os pobos por moi lonxe que se atopen ou por distintas crenzas que teñan.

No pasado verán de 2016 varios saharauís contaron os seus contos e as familias miñoranas fixeron a súa versión galega que agora presentamos no noso portal doIEM.[1]

sin ttulo

Festa en Gondomar entre saharauís e miñoráns no verán de 2016 a carón dunha haima.

 

______________________________________________

[1] Dos dez contos saharauís recollidos neste texto, os cinco primeiros son os contados nas familias do Val de Miñor e os cinco últimos están tomados de Bahia Mahmud Awah e Conchi Moya (2015) Cuentos saharauis de mi abuelo. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes e traducidos ao galego por Alba Costas Lorenzo do IEM.


 

captura de pantalla 2017-01-21 a las 10.44.51

Foto de Tarba lendo o conto

 

1.- OS TRES IRMÁNS E O MENDIGO (por Tarba Hartani Bamba)

Nunha aldea, máis alá do deserto, vivían tres irmáns dedicados as súas tarefas de caza e pesca. Un estaba completamente xordo, nacera así. Non escoitaba o mar, nin o canto dos paxaros. O outro vivía nunha cabana algo máis arriba e estaba cego. Só se alimentaba do que lle traían os seus irmáns. O terceiro irmán vivía cerca do mar, entre dunas con palmeiras. De tanto ir de pesca pola praia pillou unha enfermidade na pel. Tíñaa chea de chagas. Semellaba un taboleiro de damas, coa pel branca e negra.

Un día apareceu pola aldea un señor de longas barbas. Viña nun cabalo alto e branco. Semellaba un rei, pero só tiña poderes máxicos. Chamábase Abdelhuage. Cando se encontrou co primeiro dos irmáns, preguntoulle pola súa vida. Este contoulle apesarado que non podía ouvir, así a vida era moi triste. Abdel compadeceuse e polos seus poderes implorou a Alá e tocándolle nas orellas fixo que o mozo escoitase todo. Logo aínda lle dixo: - Queres algo máis ¿ Podes pedirmo.

-Ou, señor! Se puidese ter unha vaca sería feliz de todo.

Así se cumpriu. Apareceu unha vaca e Abdel foise, deixando ao mozo contento e feliz.

Chegado a casa do segundo irmán, preguntoulle pola súa vida. O mozo contoulle que a súa vida era moi triste, pois non podía ver e dependía da xenerosidade dos seus irmáns e da xente da aldea. Abdel compadeceuse. Implorando a Alá e pasando a man polos ollos do raparigo, observou que este recobraba a vista. O mago preguntoulle: - Precisas algo máis?

- Ou, señor! Se tivese unha ovella sería feliz. Entón o mago dirixíndose a un outeiro presentoulle unha fermosa periquiña branca. Despediuse deixándoo moi contento.

Chegou Abdel a xunta do terceiro irmán, o máis novo dos tres. Despois de saudalo, preguntoulle que tal vivía na beiramar. O mozo apesarado pola enfermidade da pel, contoulle a súa desgraza e clamaba porque alguén o curase. Abdel implorando a Alá e dicindo unhas palabras máxicas pasou a man pola pel do mociño. Ao pouco este quedou curado e coa pel morena e fermosa. Precisas algo máis, preguntou.

–Ou, señor! Sería totalmente feliz se tivese un cabalo para ir a vender o peixe polas aldeas. Díxolle o mozo. De súpeto saíu de entre as dunas un precioso cabalo.

Pasados uns anos e despois dunha vida agradable dos tres irmáns apareceu pola aldea un velliño de brancas guedellas, montado nunha egua trenqueante. Presentouse diante do primeiro irmán, saudouno e díxolle que era pobre e precisaba algo para vivir. Vendo a ovella que xa tiña outras ovelliñas e años, pediulle unha para el. O mozo contestoulle que non podía darlle nada pois moito tivera que esforzarse para poder ter algo. Triste e abatido foise o velliño. Chegou a xunta do segundo irmán e despois de falar os saúdos convenientes e as penurias que pasaba pediulle a vaca. Ai, non podo darlla señor! costoume moitos esforzos facerme con ela e precísoa. O velliño triste e abatido foise polo camiño ata chegar a xunta do irmán máis novo, na beiramar. Achegouse á súa cabana, logo de saudalo contoulle as penurias que pasaba e pediulle o fermoso cabalo, pois a egua estaba a morrer e non podería ir a pé.

 

 

 

2.- A MANTA DA HAIMA ( por Tarba Hartani Bamba)

Nunha haima do deserto vivía un matrimonio cos seus catro fillos. Tamén vivía con eles o avó, xa moi velliño. O pai quedou viúvo e os fillos marcharon a outras provincias a buscarse a vida.

Co paso do tempo o velliño non podía camiñar e púxose moi maliño e triste. O seu fillo, o viúvo e pai dos catro irmáns, mandounos chamar, e eles acudiron a xunta do seu pai. Díxolles este:

-Fillos collede esa manta que temos aí dende que eu era moi pequeno e levade ao avó a descansar a selva. Porque eu xa non podo atender ao meu pai, pois non pode camiñar e alí distraerase cos paxaros e demais animais e estará fresco entre as palmeiras.

Os fillos obedeceron e fixeron como dispuxo seu pai. Entre os catro levaron ao velliño na manta e deixárono alá na selva entre os cantos das aves e o croar das ras. Pero volveron á haima do seu pai e entregáronlle a manta da haima ben encartada para que a gardase onde sempre. Cando o pai viu a manta díxolles:

-Fillos porque me traedes a manta? Tiñades que deixala alá co voso avó, na selva.

Os fillos contestáronlle:

-Non, non papá. A manta trouxémola porque cando ti sexas tan velliño coma o avó e xa non poidas camiñar, tamén che deberemos facer o mesmo que ti lle fixeches ao avó. Así que gárdaa e consérvaa para cando te chegue a túa hora. Pois coa mesma manta serás tratado.

O pai agachou a cabeza e entendeu a lección dos seus fillos.

 

 

3.- HADALA (EMBARKA)

 

Hai moito tempo atrás, unha moza chamada Salma de pel marrón que vivía en Smara, tivo un fillo, chamado Hadala.

Unha mañá, o bebé Hadala veu coa súa nai da súa tenda, e ambos partiron co seu cabalo Labaiat en busca de alimento.

E chegando as aforas da vila, na estrada, a nai de Hadala descubriu un niño espazoso e acolledor, onde había varios ovos. O niño era de palla, grande e moi cómodo, estaba acochado nunha pequena pendente.

Salma, ao ver os ovos, decidiu baixar do seu cabalo e aproximouse ao niño para poder collelos, imaxinando o alimento rico e saboroso que podería cociñar con ingrediente tan exquisito.

Cando a nai de Hadala se achegou co seu bebé ao niño, deuse de conta de que o cabalo Labaiat marchaba a todo galope. Ela deixou a Hadala deitado no chan, pensando volver decontado, e Hadala escorregou rolando costa abaixo ata alcanzar o niño tan mulidiño e cómodo onde estaban os ovos ...

Salma, sen darse conta de que Hadala esvarara cara a abaixo onde estaba o niño, continuou perseguindo o cabalo por uns minutos, correu detrás del e chamouno gritando "Labaiat! Labaiat! " Pero o cabalo corría desenfreado.

Cando se deu conta, a nai de Hadala xa correra tanto detrás do seu cabalo Labaiat, tanto correra detrás del, que estaba perdida e non sabía como atopar o seu pequeno bebé.

Completamente triste e desolada conseguiu chegar a súa aldea e entre bágoas anunciou as veciñas e veciños que desgraciadamente perdera o seu fillo Hadala.

Despois de organizar buscas por días, semanas ou mesmo meses, Hadala non apareceu, e cada vez a esperanza de atopar o pequeno bebé, era menor ... No corazón de Salma unha ferida creceu cada día como a cicatriz que deixa un corte incurable.

O que Salma e os veciños non sabían era que Hadala tivera gran sorte de caer no niño ... Fora criado con outros paxariños, os que aínda estaban nos ovos cando Salma foi detrás do cabalo.

A nai paxaro, alimentou a Hadala como se fose un dos seus fillos, alimentouno, abrigado baixo a súa asa como os seus irmáns paxariños.

O tempo pasou e Hadala crecía, estaba totalmente afeito e integrado no que era agora a súa familia, sen dúbida, foi un máis, ata que un día, un cazador roldando polas aforas de Smara, notou que un mociño estaba xogando e saltando cuns paxaros ... Non tardou moito tempo en darse conta de que o neno era Hadala. o bebé de Salma,

O cazador foi correndo a procura Salma e díxolle en detalle o que vira. Con gran alegría, Salma apareceu no lugar onde anos atrás perdera o seu fillo, e alí o viu como da fauna salvaxe vivindo entre as aves. Achegouse a el e díxolle todo o que acontecera, polo que, sen pensalo, ela arrebatouno da súa familia animal para levalo para súa haima.

Hadala, despois de recibir unha serie de coidados e mimos da súa propia parentela, axiña integrado na súa nova familia humana, da que nunca debería saír. Con todo, a nai paxaro que tanto amara Hadala, chorou tristemente porque o estrañaba moito.

O paxaro como non podía soportar máis o sufrimento de ser separado dun dos seus fillos, voou a Smara e apareceu diante Hadala e a súa nai:

_¡Hadala! dixo o paxaro. Eu coideite, alimenteite e quíxente como a calquera dos meus fillos, porque nunca máis volviches a vernos?

_Non me gusta estar fóra da tenda, nin comer vermes, o teu pico cheira moi mal, e máncanme as túas plumas, dixo Hadala.

O paxaro, incapaz de crer o que estaba dicindo Hadala dille, entre bágoas:

_Estou moi mal, tanto, como se me acoitelases no corazón; quen me dese poder sentir outro dolor e non o que agora sinto. Corta a miña asa! _Grita Desolada_ córtama!

Hadala rexeitou, un, dous e ata tres veces, pero á súa insistencia, decidiu cortar un canto da á do ave, pensando que se accedía a facer o que lle pedía, marcharía voando ... E así foi.

Moito tempo despois, Salma, xa moi vella, enfermou e Hadala, que xa era un home forte e maduro, deixou Smara en busca de comida para a súa nai. No seu camiño, el escoitou un grito, un berro raro, pero iso era algo familiar á vez, el decidiu achegarse a descubrir o que era.

El camiñou ata unha ladeira, e ao final dela el podía ver un paxaro cunha pequena cicatriz na súa á.

Eles olláronse, e decontado se recoñeceron

_Hadala, aínda que xa pasou moito tempo, todos os días eu choro por ti, polo meu fillo que un día me arrebataron e aínda que a ferida que me fixeches na á xa curou, a cicatriz segue doer cada día,_ dixo o paxaro.

Hadala, ante a grave situación que estaba a pasar e sendo consciente de que a súa nai Salma estaba en perigo pola súa enfermidade, el deuse conta do importante que son as nais na vida, e que el tiña amor suficiente para as súas dúas nais.

Correndo, Hadala dirixiuse ao paxaro, abrazouna e díxolle _Perdóame, miña nai, nunca volverá chorar por min.

A continuación, a cicatriz da á do paxaro desapareceu de súpeto, como por arte de maxia, exactamente igual que a tristeza que invadía a Salma cada minuto, ata que atopou Hadala.

 

 

 

4.- O PAXARIÑO DA HAIMA E AS TRES NENAS. (por Tarba Hartani Bamba)

 

Na provincia de Dagla había unha haima impregnada da area e pó do deserto. Coma todas as haimas tiña abertas as catro bandas. Ese sinal de hospitalidade sahariana que representa a haima, sempre aberta a todo aquel que a desexe visitar. Nesta haima vivía unha nai viúva coas súas tres fillas. O pai falecera na guerra entre o exército do Polisario e os invasores marroquís.

As nenas foron facéndose maiores. Como eran moi guapas tiveron moitos pretendentes. Pero as mozas saharauís, cando aceptan un mozo exisen para casar un dote que ese mozo lles poida aportar. Así comezarán unha nova vida familiar nunha haima propia. Foi así como a maior aceptou ao seu namorado que a levou a vivir na Badía. Alí criaba cabras e mesmo tiñan unha vaca.

A segunda mociña tamén elixiu ao seu marido entre os mozos de Tiniguir. E foron vivir a unha haima na wilaya de Bojador na que xa habia luz eléctrica. Un inverno frío tiveron unha neniña tan moreniña coma todas as saharauís, pero cos ollos máis grandes e negros ca ningunha outra.

A máis pequena ficou coa nai ata que tamén descubriu o amor e foise. Casou cun soldadiño que pasaba moitos días facendo manobras militares nas aforas da cidade de Tinduf. Mentres ela coidaba das cabras e tiñan unha casiña de adobe. Alí cantaba cancións e disfrutaba coas veciñas coas que tomaba o té todas as tardes. A casiña estaba en Aguainit, na wilaya de Auserd.

Na haima da mamá, sempre estaba pousadiño na fiestra un paxariño que enchía de ledicia as tardes calorosas do deserto. Era o seu compañeiro máis fidel e agarimoso. E a mamá das tres nenas, para ela sempre eran nenas a pesar de teren as súas familias, falaba con el coma se de persoa se tratase. O paxariño contestaba con arrechouchios coma dando a entender que comprendía todo.

Un día, pasados os anos a nai púxose moi maliña. Non podía ir buscar o cuscús a tenda nin cociñar. Polo que desesperada e triste faloulle ao paxariño que avisase as súas fillas para que viñesen a coidala. Así foi coma o fidel paxaro voou e voou ata a casa da maior.

- Ola! veño a avisarche que a túa nai está enferma e precisa que acodas a axudala. Díxolle alá na Badía.

- Oh! Canto o sinto, pero non podo deixar as cabras e a vaca, que precisan dos meus coidados. Vai falar coas miñas irmás, elas poderán.

Entón o paxariño cruzando as duna voou e voou ata a casa da segunda filla.

- Ola! veño a avisarche que a túa nai precisa que a axudes, está moi enferma e necesita dos teus coidados.

- Oh! Canto o sinto, pero eu estou moi ocupada pois teño que coidar da miña pequena e non podo ir ata Dagla que é moi lonxe. Vai falar coas miñas irmás que elas poderán.

O paxariño volveu a voar e voar polas dunas do deserto ata chegar a casa da pequena, que casara co soldadiño. Atopouna cocendo pan no forno. Doulle o mesmo recado que ás outras. Porén a filla máis nova non o dubidou nin un segundo. Colleu o pan do forno e unha presada de dátiles e foise co paxariño a casa da súa nai. Coidou dela ata que curou. Ficou alí algún tempo e pasados uns anos e coa nai xa moi maior chegaron tristes noticias: a vaca da filla maior morreu e varias cabras tamén por un andacio que percorreu a Badía. A meniña da do medio morreu en Bojador, por unha meninxite para a que non tiñan medicamentos no hospital do Vintesete. A filla pequena viviu feliz coa nai e co paxariño ata que os tempos decidiron o final dos dous por lei de vida. Moitas pensaron que Alá pode ser xuíz do que pasa na terra, e outros dirán que non ten nada que ver pois deus nunca pode ser malo.

 

 

5.- RÍO DE BÁGOAS (Brahim)

Había un home vello que quería morrer no seu país. Tiña un amigo que se chamaba SLEHA, ao que lle pediu axuda para chegar ao seu país. Sleha díxolle que lle ía axudar.

O home vello estaba moi enfermo, ía morrer pronto. Este home vello era moi bo, e veu moita xente chorar por que estaba moi, moi enfermo.

Toda esta xente veu porque os chamara Sleha. Todos choraban, choraban e coas súas lágrimas fixeron un río.

Sleha e a súa noiva fixeron un barquiño de madeira. A xente seguiu chorando e o río crecía e crecía.

Sleha, a noiva e o home vello subiron ao barquiño. Querían pasar o muro para chegar ao Sahara ocupado e así poder chegar ao mar

Esa noite, a xente chorou moito máis e así conseguiron que o barquiño pasara por riba do muro. Ao pasar o muro estaba a policía que os quería matar. O capitán estaba no medio do río. Díxolles que non podían pasar.

O home vello tiña moita forza e agarrou a man do capitán e apertoulla. O capitán díxolle aos policías que os deixaran pasar.

O barquiño seguiu polo río ata chegar a Dajla. Ao chegar a Dajla viron que chegaban ao mar.

Así o home vello morreu tranquilo no seu país unha vez que chegou ao mar.

 

 

6.- O COMPROMISO DAS FERAS

Reuníronse todas as feras cos animais máis débiles e comprometéronse a non lles faceren dano ningún aos máis indefensos como a vaca, a lebre, a gacela, a cabra, a ovella, a avetarda e o ourizo.

Dende entón, todos vivían en paz. Mais un día, o león, asomándose a un pozo caeu ó fondo. Pasou por alí a vaca e escoitou que o león pedía axuda. A vaca asomouse e díxolle:

Se me das a túa palabra de que non me vas facer nada, sácote de aí.

Por estas, señora vaca, que tes todo o meu compromiso de non facervos dano ningún – respondeulle o león.

A vaca, baixoulle o seu rabo e díxolle:

Agárrate ben que tirarei de ti.

Cando xa estaba fóra de perigo, o león non soltaba o rabo da vaca e ésta gritoulle:

Eh, pero sóltame! Que xa estás fóra do pozo!

Si, si. Xa o sei, pero déixame respirar primeiro.

E abriu as súas enormes fauces.

 

 

 

 

7.- A MULA E O SEU DESQUITE

Á mula encargoulle o seu dono coidar dos pequenos cabuxos e levalos a pacer, pero o lobo enganouna, roubándolle algúns cabuxos. Cando a mula tornou de noite coa súa familia, o dono rifoulle e ela matinou: “Prometo que farei unha trampa mortal ao lobo e aos seus cómplices”.

O día seguinte, colleu un erbeg, atouno enriba do seu lombo e marchou moi cedo ata chegar á cova dos animais. Alí, deitou patas arriba finxindo estar morta.

Cando os animais espertaron, saíu primeiro a lebre e atopouse coa mula como morta. Entrou axiña na cova e para compracer ao lobo, dixo:

Apreciados amigos, en especial ti, lobo; a pasada noite soñei que, cando espertaramos, íamos atopar un suculento xantar.

Todos saíron a mirar se a lebre estaba no certo e, moi ledos, viron a mula, que creron morta. Todos, comezaron a bocexar de ledicia:

Lebre, es unha santa! Es unha verdadeira santa! Aí está o noso xantar!

O ourizo, deu dous xiros para asegurarse de se aquela besta estaba morta ou non. Achegouse ó seu nariz e sentiu que respiraba. Cheiroulle por atrás e soltaba uns peidos abafantes. O ourizo, achegouse a unha beira sen dicir nada. O lobo dixo:

Veña, metede a testa nos lazos da corda que leva a mula e tirade para dentro da cova, así comezaremos axiña o festín – el foi o primeiro en meter o seu pescozo na corda.

O lobo, mirou que o ourizo non se movía, e espetoulle:

E ti, a que agardas?

O ourizo contestoulle:

A esta besta que respira por diante e por atrás… non serei eu un dos que a arrastren.

Xusto cando o ourizo rematou esas verbas, a mula levantouse enganchando aos que xa tiñan o pescozo nas cordas e saíu correndo para a casa do seu dono.

O lobo ouvía os berros dos outros animais, e el gritaba:

Axuda! Axuda! Non vos riades que se me creban as miñas patas!

 

8.- O REGRESO DE SHERTAT

Shertat, como é costume na badía, saíu de viaxe na busca de provisións para a súa familia. Á volta destas viaxes, é normal vir cheo de agasallos, sobre todo un colar de dátiles e doces para os nenos e nenas; este colar chámase o gladet etmar.Sen embargo, Shertat non traía nada. Cando os nenos e nenas do frig o albiscaron, saíron correndo ao seu encontro para recibir os seus agasallos. Cando rodearon a Shertat pedindo os seus doces, el, para librarse, díxolles:

–Vedes aquela lomba da duna? Tras ela están os vosos agasallos.

Os nenos e nenas botaron a correr cara alá a toda presa. Na metade da carreira, Shertat, mirando aos nenos e nenas correr cara ó lombo da duna, díxose para si mesmo:

–Será certo que hai agasallos alá arriba?

E o larpeiro de Shertat botou a correr, adiantando aos nenos e nenas.

 

 

 

9.- SHERTAT E A SÚA MULLER VISITAN ÓS SEUS SOGROS

A muller de Shertat pasara moito tempo sen visitar á súa familia, así que lle dixo ao seu home que se preparase para facer a viaxe. Shertat, pensando no protocolario agasallo que acostuman facer os sogros ao xenro, non lle deu máis voltas ao asunto e, sen demora, xa estaba enselando ó seu camelo e preparando o lekfel da súa muller atrás da súa rahla. Partiron axiña camiño do val onde acampan as haimas dos sogros e, ao chegar, baixaron do camelo. Os familiares, sorprendidos pola agradábel visita da súa filla o do xenro, botáronse enriba deles cheos de ledicia por velos despois de tanto tempo.

Aquela noite, os sogros prepararon todos os protocolos de recibimento especial para eses casos. Sacrificaron un camelo, prenderon varias fogueiras diante das haimas e pasaron a noite comendo e celebrando encontro. Shertat deleitábase, sobre todo coa abondosa comida ofrecida polos seus sogros.

Despois duns días, Shertat e a súa muller remataron a visita, despedíronse da familia e marcharon ás costas do seu camelo con destino ao seu espazo de acampada. Shertat, despois dun tempo subido ao camelo, e xa lonxe da haima dos seus sogros, sentiu fame. Recordou o boa acollida que lle fixeran e propúxolle a súa muller volver onda eles. Ela rexeitou a idea e explicoulle que non estaba ben porque iso suporía outro gasto para a súa familia. Pero Shertat convenceuna e díxolle:

–Non te preocupes, que o arranxo eu.

A muller e Shertat deron a volta e, ao escurecer, xa estaban chegando ás haimas dos sogros. A xente saíu o encontro, asombrados polo seu regreso. E, nada máis baixar do camelo, Shertat dirixiuse ós seus sogros:

–A vosa filla quérevos moito. Dende que marchamos estivo chorando todo o camiño, por iso non tiven máis solución que volver. No que a min respecta, ala adluli dac laalicum, facede o que vos manda a tradición.

 

 

10.- A CABRA E OS SEUS CABUXOS AZA, EMAIZIZA, EMDEIGUIGA E REIGUET

Érase unha vez un pastor que coidaba o seu rabaño de cabras nun val de moito pasto, era o período no que as femias comezaban a parir ás súas crías.

A cabra que máis leite daba entrou debaixo dunha mata de atil e alí pariu aos seus cinco cabuxos, catro femias e un macho.

Chamou as femias Aza, Emaiziza, Daga e Emdeiguiga; e, ao macho, púxolle de nome Reiguet. O pastor, que ía seguindo ao frig en acampada, non quería separarse demasiado de el, tentou sacar do arbusto á cabra e levala a ela e as súas crías; pero a cabra non quería saír de alí. O pastor, canso de inténtalo, deixou a cabra e marchou co resto do rabaño, tentando alcanzar o frig.

A cabra quedou alí, coidando os seus cabuxos, e como estaba todo o día procurando pastos, acordou cos cabritos unha sinal para que lle abrisen ao seu regreso e para que se salvasen da loba durante a súa ausencia.

A cabra, cando chegaba da longa xornada na procura do xantar, parábase fronte a porta da zriba e cantaba: “ya Aza ya Emeiziza ya Daga ya Emdeiguiga ya Reiguet hil elbeit arani yeit fumi emlan min enuar wabzazili itaftfu regua” (“Aza, Emeiziza, Daga, Emdeiguiga y Reiguet; podedes abrir a porta, estou aquí, coa boca chea de flores e o meu ubre con leite”. Reiguet abríalle a porta e, xunto coas súas irmáns, enchíanse de leite e de follas de lehbalia.

Pero un día, a loba escoitou á cabra cantar a cantiga e descubriu o segredo para entrar e así comer aos cabritos. Presentouse alí, despois de que a nai saíse na procura de comida; e cantou con voz rouca a sinal para que lle abrisen. Os cabuxos déronse conta de que non era a súa nai e dixeron:

–Vaite de aquí, ti non es a nosa nai!

A loba repetiu a cantiga pero todo foi en van. Presentouse onde o carpinteiro e pediulle que lle axustara a voz ata que quedara máis fina, coma a da nai dos cabuxos. O carpinteiro fixo todo o posíbel e, finalmente, conseguiu que a voz da loba fose igual cá da cabra.

Esta vez, a loba volveu á zriba e cantou:

–Aza, Emeiziza, Daga, Emdeiguiga e Reiguet, son a vosa nai, abride a porta, veño chea de leite e flores.

Con aquela voz tan fina, os cabritos creron que era súa nai e abriron a porta. A loba comeu ás catro irmás. Só se salvou Reiguet, porque se agochou.

Ao luscofusco, a nai regresou e cantou a súa sinal. Reiguet abriulle, unha vez seguro de que non era a loba. Ao entrar e non ver ás súas fillas, a cabra asustouse moito e lle preguntou ó seu filliño polo que pasara. Reiguet contoulle todo.

A cabra procurou as pegadas da loba para atopala. Pasou primeiro pola tobeira dun alacrán, o alacrán gritou:

–¿Quen pisa a miña tobeira, que cavei coas miñas pinzas e baixo as fortes chuvias e o sopro dos ventos?

–É a cabra que ten os cornos de ouro – respondeu a nai – e que anda na procura de Aza, Emeiziza, Daga e Emdeiguiga. Non as miraches por aquí?

O alacrán contestou:

–A loba que as comeu pasou por aquí.

A cabra seguiu o seu percorrido pola haima das formigas, jaimit enmil, pola tobeira do xerbo, cus eyerbu, polas tobeiras do chacal, do lagarto, da lebre e doutros animais e todos lle preguntaban:

–Quen pisa a miña tobeira que cavei coas miñas gadoupas baixo as fortes chuvias e o sopro dos ventos?

Ata que chegou á tobeira da loba e dixo:

–Son a cabra que ten os cornos de ouro e que anda na procura de Aza, Emeiziza, Daga e Emdeiguiga. Miráchelas por aquí?

A loba non respondeu.

–Sal e ven aquí, maldita loba! – berraba a cabra.

A loba respondeu:

–Espera un intre, estou moi ocupada.

–Sal e ven aquí, estou agardándote!

–Espera, que estou preparando o leite dos pastores que coidan dos rabaños.

Mentres, a loba tentaba atopar algo para loitar coa cabra. Axustou á súa testa uns cornos de arxila e saíu a pelexar. A cabra dunha escornada arrancoulle á loba unha chea de pelos. A loba embistíu á cabra e arrancoulle dous pelos. A cabra volveu embestir á loba e destripouno de cheo, co que conseguiu sacar vivas as súas fillas Aza, Emeiziza, Daga e Emdeiguiga.

Emshat eruaiti taucal lebsis u emshat iruaitac taucal lehchish; ou, o que é o mesmo, este conto rematou.