Skip to content

IEM - Instituto de Estudos Miñoranos

Increase font size Decrease font size Default font size

Destacados

XEIRAS IEM 2018- TOMIÑO- Arquitectura militar histórica. Fortalezas. Xoves 19 de xullo ás 18:30h.

O vindeiro xoves 19 de xullo ás 18:30 h terá lugar a quinta xeira de verán polo concello de Tomiño, Arquitectura militar histórica. Fortalezas. dentro do programa das xeiras de verán 2018 do IEM, e coa colaboración deste concello, que será guiada por Antonio Soliño Troncoso.

HABERÁ DOUS INTÉRPRETES EN LINGUA DE SIGNOS PARA XORDOS.

O punto de encontro será no Pazo-Torre dos Correa. Goián:

https://drive.google.com/open?id=1vF-TpyWSLjdaaPzHo8R-rCtn6cDIYqsn&usp=sharing

 

AS XEIRAS DO IEM. VERÁN 2018

ARQUITECTURA MILITAR HISTÓRICA. FORTALEZAS DE GOIÁN

Guía

ANTONIO SOLIÑO TRONCOSO

O lugar foi considerado estratéxico dende o medievo e consecuentemente controlado por diversos señoríos e as distintas monarquías. En Goián levantouse a Torre dos Correa no século XIV, con xurisdición sobre a desaparecida Vila da Barca, inmediata a ela e ao río ata que se trasladou despois da guerra do XVII para o lugar que agora ocupa a parroquial na parte alta. O nome víñalle da embarcación utilizada para cruzar o río. Tamén en 1321 D. Denis, o rei poeta, concede foro a Vila Nova de Cerveira e fortifícaa. Tempo máis tarde, no XVII, durante a Guerra de Restauración, o exército portugués constrúe un complexo sistema militar, que recolle as innovacións incorporadas no trazado e fundación de fortalezas para contrarrestar os avances da balística, con base en Vila Nova e cabeza en Goián, unidas por unha ponte de barcas, ata que asinada a Paz de Lisboa, en 1668, a coroa española ordena levantar unha fortaleza pétrea de catro baluartes, a actual de San Lourenzo, como contrapunto ás edificacións militares do lado portugués presididas polo antigo castelo gótico.

Ao longo da xeira teremos ocasión de ver e comentar o Pazo-Torre dos Correa, o Castelo da Nosa Señora da Concepción, a Fortaleza de San Lourenzo, o Castelo medieval de Vila Nova de Cerveira, o antigo embarcadoiro da Vila da Barca no Miño e o inicio do Camiño da Nosa Señora do Norte en territorio galego. Tamén falaremos da Atalaia do Espírito Santo, do Forte de Lobelhe, do Facho, do Forte das Chagas e do Castelo de Medos intentando contextualizalos no seu tempo. Farémolo durante as tres horas que nos levará percorrer os 3,4 Km. dunha xeira circular de baixa dificultade. O punto de encontro é o Pazo-Torre dos Correa. Todo o traxecto será acompañado de intérprete de lingua de signos.

 

 

Está en:  Inicio
Skip to content
XEIRA IEM-Gondomar. Morgadáns: "A propósito da etnografía". Mércores, 2 de agosto. PDF Imprimir Correo-e

O IEM - destacados
Escrito por IEM -Sec   
Xoves, 27 Xullo 2017 23:18
a propsito da etnografa
O vindeiro mércores 2 de agosto, gozaremos dunha nova xeira polo concello de Gondomar na parroquia de Morgadáns "A propósito da etnografía", dentro do programa das xeiras de verán 2017 do IEM e coa colaboración deste concello, que será guiada polo noso especialista Antonio Soliño Toncoso.

A xeira ten como punto de encontro o local do IEM (Aula de Cultura Ponte de Rosas, Avda. Da Feira, 10 baixo Gondomar) ás 18:00h.

Enlace ao punto de encontro:

https://drive.google.com/open?id=1Z_gXk-r-YxZCKWRGI69Hj5a5afA&usp=sharing

MORGADÁNS. A PROPÓSITO DA ETNOGRAFÍA

Guiada por ANTONIO SOLIÑO TRONCOSO

A XEIRA. APROXIMACIÓN.

Se damos crédito ás investigacións de Ávila y La Cueva e outros autores pode dicirse que Morgadáns no medievo foi cabeza de morgado. Varios documentos do século XII identifican indistintamente coa parroquia as advocacións de Santa María, San Miguel e Santiago o cal leva a pensar que esta puido ser un señorío na alta idade media que englobaría as limítrofes de Peitieiros e Chaín. De feito, na última, no Coto do Abade, localizáronse vestixios dunha torre medieval mencionada en documentos do XII e XIII como Castelo de Morgadáns, de xurisdición real. En consecuencia, o topónimo da parroquia puidese estar vinculado aos acontecementos referidos.

A mediados do século XVI, en 1553, esta parroquia é herdada por D. García Sarmiento de Soutomaior, segundo da casa de Salvaterra e Sobroso, capitán xeral, e á fin pai de Diego Sarmiento de Acuña, I Conde de Gondomar. En 1579 don García funda na cidade de Toro un morgado encabezado pola casa principal e terras de Gondomar no cal algúns autores inclúen a Morgadáns. O certo é que durante o antigo réxime Morgadáns no político e gobernamental dependerá do Procurador Xeral do Partido de Val de Miñor e no xurídico e contencioso do Xuíz de Baiona, onde o Correxedor representaba o rei. En todo caso, o I Conde de Gondomar no testamento deixa noticia do que entende como inxerencias da real vila no referente á xurisdición da parroquia por se algún descendente quere continuar o preito que el non puido rematar.

Coa chegada do réxime liberal, Morgadáns, que se constituíra en concello durante o Trienio Liberal, pasa a integrar o Concello constitucional de Gondomar en 1836, confirmado por R.O. de febreiro de 1837.
Faremos un percorrido parcial pola parroquia intentando identificar o rico e maltratado patrimonio etnolóxico que posúe. Ao longo do paseo veremos o barrio de San Roque, con tipolóxicas casas de patín e corredor, capela, cruceiro, peto de ánimas, fonte,...; a contorna da antiga e pétrea ponte de Baralla sobre o río Morgadáns; o cemiterio indiano parroquial; o antigo barrio da Pedra, coroado pola parroquial, no que converxen todos os camiños estruturantes da parroquia e onde nos toparemos con lendas, restos medievais, escultura barroca e importantes exemplos de arquitectura vernácula; por último, o barrio do Lago cunha casa brasonada do XVII, exemplos de como non debe ser tratada a etnografía e o patrimonio en xeral, importantes camiños "tumbales" de pronunciada pendente e notables vistas panorámicas sobre o Val de Miñor.